Fortyfikacje są jedną z najstarszych kategorii budowli tworzonych przez ludzi. Człowiek od zawsze starał się umacniać i bronić swoje siedziby. Rozwijano i udoskonalano przy tym techniki budowy i formy tworzonych budowli. Obszar naszego kraju, a w tym i Pomorza, był przez wieki areną wielu wojen. Dlatego też Polska jest powszechnie dziś uznawana za „skarbnicę” budowli fortyfikacyjnych.

Muzeum Obrony Wybrzeża Hel, stanowisko ogniowe Fot. źródło: www.helmuzeum.pl

Na Pomorzu jest bardzo wiele różnorodnych fortyfikacjii. Większość miast ma choć w części zachowane średniowieczne mury miejskie. W Gdańsku znakomicie zachowany jest fragment XVII-wiecznych fortyfikacji bastionowych, w których czytelne są wpływy włoskie i holenderskie. Również w Gdańsku znajduje się jedna z najciekawszych w Europie twierdz nadmorskich - Twierdza Wisłoujście.

Bardzo licznie zachowane są fortyfikacje XIX-wieczne, m.in. w Gdańsku i Malborku. Przykładami XX-wiecznych umocnień Półwyspu Helskiego są polski rejon umocniony w Jastarni, polskie baterie artylerii nadbrzeżnej (m.in. im. Heliodora Laskowskiego) oraz jedyna w swojej skali na Bałtyku, niemiecka bateria artylerii nadbrzeżnej Schleswig-Holstein.

Mury miejskie w Chojnicach  Grodzisko i Biskupia Górka w Gdańsku Mury miejskie w Gniewie Fortyfikacje na Helu   Fortyfikacje w Jastarni  Mury miejskie w Starogardzie Gdańskim Twierdza Wisłoujście