Kultura

Wyszukaj w serwisie
 
 
 
 


Galeria zdjęć

 

Dwory i pałace

 
Wrota Pomorza 
 
Kultura 
 
Zabytki 
 
Kategorie zabytków 
 
Pałace

Pałace na Pomorzu

Pałac w Leźnie, fot. Tomasz Błyskosz
Pałac w Leźnie
Fot. Tomasz Błyskosz

Pałace to reprezentacyjne budowle mieszkalne władców świeckich lub kościelnych, patrycjatu oraz zamożnego ziemiaństwa. Najwięcej jest pałaców ziemiańskich, które, pozostając częstokroć przez wiele pokoleń w rękach jednej rodziny, stawały się „gniazdami rodowymi” wielkich rodów szlacheckich - ostoją ich tradycji oraz miejscem gromadzenia rodzinnych pamiątek.

Są najczęściej budowlami murowanymi, o dużej kubaturze, z rozbudowanym układem pomieszczeń pełniących mieszkalno-reprezentacyjne funkcje. Z reguły odznaczały się bogatą formą architektoniczną, zgodną z obowiązującymi w okresie ich powstania lub przebudów stylami (gotyk, renesans, barok, rokoko, klasycyzm, neogotyk, neorenesans i neobarok czy eklektyzm). Pałacom towarzyszyły zazwyczaj oficyny, mieszczące pokoje dla służby i pomieszczenia pomocnicze oraz budynki gospodarcze, zawierające m.in. stajnie i wozownie. Obok zabudowań zakładano rekreacyjne parki, które od XIX w. przybierały charakter naturalny i niejednokrotnie, jeżeli było to możliwe, łączyły się kompozycyjnie z okolicznymi polami i lasami. W przypadku rezydencji wiejskich, obok pałaców sytuowano także duże zespoły zabudowań gospodarczych do produkcji rolnej, tzw. folwarki.


Niektóre z zachowanych do dzisiaj pałaców mają początki w czasach średniowiecznych lub nowożytnych. Były to skromne dwory obronne lub zamki przekształcane w następnych wiekach w okazałe budowle rezydencjonalne. Jednak zdecydowana większość pałaców powstała lub otrzymała swoją ostateczną formę architektoniczną w II poł. XIX i w I ćw. XX w. Większość z tych budowli została wzniesiona w modnych wówczas neostylach oraz formach eklektycznych.

Na terenie województwa pomorskiego najwięcej pałaców znajduje się w pasie nadmorskim oraz na zachodnim skraju Pojezierza Iławskiego. Dla obszaru obecnego Gdańska charakterystyczne są, zakładane już od końca XVI w., podmiejskie rezydencje letnie bogatych mieszczan. Wzdłuż Potoku Oliwskiego powstała grupa dworów i pałaców związanych z funkcjonującymi tam od średniowiecza młynami, tworząca osobliwe ośrodki rezydencjonalno-przemysłowe.






Publikujący: Aneta Konopacka, data publikacji: 2011.04.22 13:39